The Lost World of Genesis One_1

21-07-2026

The Lost World of Genesis One_1

Adam en Eva waren voor mij altijd echt.
Het scheppingsverhaal was echt.
Omdat het mij zo geleerd was.

Al begreep ik veel niet.

Neem alleen al het verhaal dat Kaïn een volk stichtte terwijl hij de derde mens op aarde was…?

Ik stelde de vragen niet al te hard. Want voor je het wist, werd de betrouwbaarheid van de hele Bijbel erbij gehaald. Wanneer Adam en Eva niet letterlijk de eerste twee mensen waren, wat bleef er dan nog overeind?

Dus hield ik het verhaal overeind.

In de kerk kreeg ik geen antwoord op de vragen die ik had. Of ieder geval: geen antwoorden waar ik iets mee kon. Dus dook ik de biobliotheek in. En vond daar onder andere de boeken van John H. Walton. Deze professor Oude Testament aan Wheaton College liet mij de bijbelse verhalen anders lezen. Geloofwaardiger. Mooier. Dieper.

In ‘The Lost World of Genesis One’ begint hij met een zin die eigenlijk boven iedere Bijbelstudie zou moeten staan:

‘The Old Testament does communicate to us and it was written for us. But it was not written to us.’

De Bijbel is voor ons geschreven. Maar niet aan ons.

Genesis werd niet geschreven aan moderne Nederlanders met kennis van sterrenstelsels, DNA, fossielen en evolutietheorie. Het werd geschreven aan mensen uit het oude Israël. Mensen met een totaal ander wereldbeeld, andere vragen en andere categorieën.

Wij vragen:
Hoe oud is de aarde?
Hoe ontstond materie?
Was er evolutie?
Hoe lang duurden die zes dagen?

De eerste lezers van Genesis stelden deze vragen niet. En dus geeft Genesis er volgens Walton ook geen antwoord op. Wie dat toch probeert, laat Genesis deelnemen aan een debat waarvoor het boek nooit geschreven is.

Walton noemt Genesis 1 daarom geen moderne wetenschap, maar ‘ancient cosmology’. Een beschrijving van de wereld zoals mensen in de oudheid die begrepen. De Israëlieten wisten niet dat de aarde om de zon draait. Zij dachten dat er boven hen een stevig gewelf zat dat het water tegenhield.
God vond het blijkbaar niet nodig hun eerst een cursus moderne sterrenkunde te geven voordat Hij iets over zichzelf vertelde. Hij communiceerde binnen hun bestaande wereldbeeld.
Dat is geen probleem van de Bijbel. Het wordt pas een probleem wanneer wij eisen dat Genesis informatie bevat die de oorspronkelijke schrijver nooit wilde geven.

Van chaos naar orde
De kern van Waltons betoog zit in het woord ‘scheppen’.
Wij denken bij scheppen vrijwel automatisch aan het maken van materie.
Eerst was er niets. Toen maakte God iets.
Maar mensen in de wereld van Genesis dachten volgens Walton anders over bestaan en scheppen. Iets bestond pas werkelijk wanneer het een plek, functie en doel kreeg binnen een geordend geheel.

Genesis 1 beschrijft niet primair hoe God alle grondstoffen van het heelal produceerde. Het beschrijft hoe Hij een ongeordend, chaotische wereld tot een functionerende, doelgerichte leefwereld maakte.

De zevende dag
Inmiddels is voor mij de beschrijving van de zevende dag het meest boeiende deel van het scheppingsverhaal. Niet om die eindeloze discussies die we vroeger hadden over wat we wel of niet mogen doen op de rustdag. Maar om het verhaal achter deze dag.

Vroeger dacht ik dat God moe was. Na zes dagen hard doorwerken, even in de chillstand.

Walton laat zien hoe vreemd die uitleg voor een lezer uit het oude Nabije Oosten zou zijn geweest.
Volgens de verhalen uit die tijd rustten de goden in hun tempels.  Niet omdat zij een dutje nodig hadden, maar omdat een tempel hun residentie en bestuurscentrum was. De plaats van waaruit zij regeerden.

Gods rust betekent dus niet dat Hij stopt met werken. Het betekent dat alles op zijn plaats staat en Hij zijn positie inneemt.

De zevende dag is daarom geen aanhangsel van het scheppingsverhaal. Het is de climax. De kosmos is Gods tempel. De wereld is de plek waar Hij aanwezig wil zijn en van waaruit Hij regeert. Of zoals Walton het scherp formuleert:

‘The most central truth to the creation account is that this world is a place for God’s presence.’

Dat is nogal iets anders dan een discussie over dinosaurussen en zes etmalen. Het belangrijkste punt van Genesis is niet hoe oud de aarde is. Het belangrijkste punt is dat deze aarde Gods woonplaats is.
 

En Adam en Eva dan?
Walton doet Adam en Eva niet simpelweg af als verzonnen personages. Hij behandelt hen in dit boek als individuen, maar stelt tegelijkertijd dat hun verhaal archetypisch is.

Adam wordt gevormd uit stof. Dat hoeft volgens Walton geen scheikundige beschrijving te zijn van de grondstof waaruit één man werd vervaardigd. Stof zegt iets over ons allemaal. Wij zijn aardse, kwetsbare, sterfelijke mensen. Eva wordt uit de zijde van Adam genomen. Ook dat hoeft geen anatomisch operatieverslag te zijn. Het beeld zegt iets over de fundamentele verbondenheid tussen man en vrouw. Zij horen bij elkaar. Zij zijn één vlees.

Genesis is veel geïnteresseerder in de identiteit en roeping van de mens dan in onze biologische productiewijze.

Wie zijn wij?
Wij zijn verbonden met de aarde.
Met elkaar.
Met God.

Wij dragen Gods beeld en vertegenwoordigen Hem in de wereld.

De mens staat niet aan het einde van het verhaal als toevallig laatste product van de lopende band. De mens krijgt een opdracht. Gods goede wereld beheren als zijn vertegenwoordiger.

Dé boodschap van dit eerste Bijbelboek? Niet hoe de aarde tot stand kwam, maar dat God in zijn kosmos wil wonen en hij ons mensen vraagt dagelijks door te gaan met scheppen. Met creëren. Dit in plaats van de boel verschrikkelijk te frustreren (lees: naar de knoppen helpen).
Dit bedoel ik, toen ik eerder stelde dat ik Genesis door de uitleg van Walton geloofwaardiger, mooier en dieper vind dan zoals het mij vanaf peutertijd met de kinderbijbels geleerd is.

Dit blog is de tweede in een serie blogs die ik deze zomer schrijf over boeken die mijn kijk op de God, de Bijbel, Jezus en onszelf veranderden.

1) The Bible Tells me so – Peter Enns
2) The lost world of Genesis One – John H. Walton
3) The lost world of the flood - John H. Walton en Tremper Longman III

The Lost World of Genesis One
John H. Walton